2013/06/25

مرۆڤە مەزنەكان بەم چەشنە ماڵئاوایی دەكەن



مرۆڤە مەزنەكان بەم چەشنە ماڵئاوایی دەكەن
ناوەڕۆكی دوایین نامەی نوسەری ناوداری جیهانی (گابریل گارسیا مارگیز) بۆ دۆست و هاوڕێ‌ و خوێنەرەكانی بخوێنەوە:

ناوەڕۆكی دوایین نامەی نوسەری ناوداری جیهانی (گابریل گارسیا مارگیز) بۆ دۆست و هاوڕێ‌ و خوێنەرەكانی بخوێنەوە:
ئەگەر ویستی خوداوەند وابوو كەمێكم لەژیانێكی تر پێببەخشێت، ئەوا بەتەواوی هێزو توانامەوە سوودیان لێوەردەگرم، ڕەنگە هەموو ئەو شتانە نەڵێم، كە بیریان لێدەكەمەوە، بەڵام بێگومان بیر لە هەموو ئەو شتانە دەكەمەوە كە دەیانڵێم. نرخ دەبەخشمە مانای شتەكان، كەم دەنووم، و خەونی زۆر دەبینم، لەگەڵ تێگەیشتنمدا بەوەی هەر چاوتروكاندنێك مانای لەدەستدانی شەست چركە ڕۆشناییە، ئەو كاتەی ئەوانیدی ڕادەوەستن من پیاسە دەكەم، بە ئاگاش دەبم كاتێك دەنوون.
ئەگەر ویستی خوداوەند وابوو ژیانێكی ترم پێببەخشێت، جلی سادەو ساكار لەبەردەكەم، لەسەر زەوی ڕادەكشێم، نەك تەنها بەجەستەی ڕووت، بەڵكوو ڕۆحیشم دادەماڵم، بۆ خەڵكی دەسەلمێنم چەند بەهەڵەدا دەچن كاتێك لەو بڕوایەدان گەر پیربوون چیدی ناتوانن عاشق بن، بێ‌ ئەوەی ئاگاداربن، كە پیربوون وەستانە لە عیشق. 
ئەگەر ویستی خوداوەند وابوو ژیانێكی ترم پێببەخشێتبە بە منداڵ باڵێك دەبەخشم، بەڵام دەهێڵم خۆی فێری فڕێن بێت. پیرەكانیش فێردەكەم ئەوە پیربوون نییە مردن دەهێنێت، بەڵكوو بیرچوونەوەیە.
ئەی ئادەمیزاد لە ئێوەوە زۆر شت فێربووم، فێربووم، كە هەمووان دەیانەوێت لە لوتكەی چیادا بژین، بێ‌ ئەوەی بزانن، نهێنی بەختەوەری لە هەڵكشانی چیادایە. فێربووم، كە منداڵی تازە لەدایكبوو كاتێك یەكەم جار پەنجەكانی باوكی دەگوشێت مانای وایە بۆ هەمیشە گرتوونی، فێربووم مرۆڤ تەنها كاتێك مافی ئەوەی هەیە لە سەرەوە بڕوانێتە ئەویتر، ئەو كاتەی پێویستە بۆ وەستان لەسەر پێكانی خۆیی ببێتە یاریدەدەری. ئەی مرۆڤ لە ئێوەوە زۆرشت فێربووم! بەڵام سوود لە كەمیان دەبینم، چونكە پێش ئەوەی لە تەنیشت شتەكانی تری نێو جانتاكەمدا ڕیزیان بكەم، ماڵئاوایم لە ژیان كردووە.
هەمیشە ئەو شتانە بڵێ‌، كە هەستیان پێدەكەیت، ئەوانەش ئەنجام بدە، كە بیریان لێدەكەیتەوە. ئەگەر دەمزانی دواین جارە دەتبینم، ئەوا توند لە ئامیزم دەگرتی و لە خودا دەپاڕامەوە بمكاتە چاودێری ڕۆحت... ئەگەر دەمزانی دوا ساتەكانی بینینتە زیاترو زیاتر (خۆشم دەویستی) و بەشەرمەزاریشەوە لێمدەشاردیتەوە.
هەمیشە سبەینێیەك هەیە، ژیان فرسەتمان دەداتێ‌ كاری باشتر ئەنجامبدەین، بەڵام ئەگەر من هەڵەبووم و ئەمە دوا ڕۆژم بوو، پێمخۆشە بڵێم (چەندم خۆش دەوێی) و (قەت قەت لەبیرت ناكەم)، چونكە لە سبەینێ‌ دڵنیانیم، ڕەنگە ئەو ڕۆژە دوایین جار بێت ئەو كەسانە ببینیت كە خۆشت دەوێن. لەوە زیاتر چاوەڕوان مەبە، ئەمڕۆ هەنگاو هەڵبگرە، ڕەنگە سبەینێ‌ نەیەت و بەدڵنیاییەوە لەو ڕۆژەش پەشیمان بیتەوە كاتت نەبووە بۆ پیشاندانی بزەیەك، ئامێزێك، ماچێك، یان سەرقاڵیت بواری نەداویت دوایین خۆزگەو ئومێدەكانی خۆت ڕەوانەبكەیت. 

نزیكی خۆت لەو كەسانەوە بپارێزە كە خۆشت دەوێن، بچرپێنە بەگویاندا كە پێویستت پێیانە. خۆشت بوێن و بایەخیشیان پێبدە، ئەوەندەش كات بهێڵەوە بۆ ئەوەی هەندێ‌ قسەی ناسكیان پێ بڵێی، وەك: لێت تێدەگەم، بمبەخشە، بە یارمەتی خۆت، سوپاسگوزارم، سەرجەمی وشەكانی تری خۆشەویستی، كە دەیانزانی.
كەس لەپێناو دەرنەخستنی خەیاڵات و بیركردنەوەكانتدا تۆیان نایەتەوەیاد، لەخودا بپاڕێوە هێزو حیكمەتی گوزارشتكردنیانت بداتێ‌، بۆ دۆستە ئازیزەكانت ئەوە دووپاتبكەرەوە، كە ئەوان لای تۆ چەند گرنگ و پێویستن. 
سەرچاوە
لە پێشەكی ڕۆمانی (مائە عام من العزلە )، ترجمە كریم محموود
وەرگێڕانی بۆ زمانی كوردی// خالد محمود كریم

2013/06/04

پرۆشەر لەبارەی زانیاری بنەڕەتی لەسەر ئەیدز aids


پرۆشەر لەبارەی زانیاری بنەڕەتی لەسەر ئەیدز aids 
بیرۆكەو دیزاینی (ئاسۆ وەهاب) 
لە بڵاوكراوەكانی لقی كەلار بنكەی رووناكبیری گەلاوێژ 2013

شێوازه‌كانی په‌ره‌پێدانی كتێب خوێندنه‌وه‌ له‌قوتابخانه‌دا




وه‌رگێڕانی : مه‌ریوان مامه‌ ساله‌ .......ب : ق : قه‌ندیل

+چیرۆك وتن و داستان خوێندنه‌وه‌ له‌پۆلدا ..
یه‌كێ له‌شێوازه‌كانی په‌ره‌پێدانی كتێب خوێندنه‌وه‌ له‌نێو قوتاییباندا چیرۆك وداستان خوێندنه‌وه‌ی مامۆستایه‌ له‌پۆلدا.مامۆستا ده‌توانێت به‌م شێوازه‌ چێژی خوێندنه‌وه‌ له‌منداڵه‌كاندا بوروژێنێت...چیرۆك خوێندنه‌وه‌ له‌پۆلداو گفتوگۆكردنیش ده‌رباره‌ی و وه‌ڵام دانه‌وه‌ی پرسیاره‌كانی منداڵان له‌و باره‌یه‌وه‌،منداڵان تێده‌گه‌یه‌نێت خوێندنه‌وه‌ ده‌توانێت كارێكی چێژبه‌خش بێت.بۆ چیرۆك خوێندنه‌وه‌ باشتره‌ قوتابی بۆ سه‌رنج ڕاكێشانی ئه‌وانی تر ،چیرۆكێكی گونجاو هه‌ڵبژێرێت،یه‌كه‌مجار بیخوێنێته‌وه‌و ڕووداوه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی له‌به‌ربكات ،دوای ئه‌وه‌ له‌ پۆلداو به‌رامبه‌ر قوتابییان ڕاوه‌ستێت و چیرۆكه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی زرنگ بڵێته‌وه‌.ئه‌گه‌ر كتێبخانه‌ی قوتابخانه‌ كارمه‌ندێكی هه‌بێ،قوتابی ده‌توانێ به‌هاوكاری ئه‌و كتێب هه‌ڵبژێرێ و ده‌ست به‌خوێندنه‌وه‌ی بكات ،چیرۆك گێڕانه‌وه‌یش په‌یوه‌ندییه‌كی له‌گه‌ڵ یادگه‌ی قوتابیدا كه‌م و زۆر هه‌یه‌ پێش ئه‌وه‌ی بچێته‌ قوتابخانه‌.مامۆستا به‌چیرۆك گێڕانه‌وه‌و داستان خوێندنه‌وه‌ له‌پۆلدا ئاره‌زوی خوێندنه‌وه‌و به‌هره‌مه‌ند بوون له‌چێژی چیرۆكه‌كان بۆ منداڵان ده‌گوێزێته‌وه‌ ،كه‌م منداڵ هه‌یه‌ به‌ چیرۆكه‌ خۆشه‌كانی وه‌كو فۆلكلۆره‌وه‌ په‌یوه‌ست نه‌بێ ......

+چیرۆك نوسین له‌پۆلدا :
شێوازێكی تر بۆ په‌ره‌پێدانی كتێب خوێندنه‌وه‌ له‌پۆلدا،هاندانی قوتابییانه‌ به‌نوسینی چیرۆك و خوێندنه‌وه‌ی له‌پۆلدا.قوتابییان به‌نوسینی چیرۆك توانای نوسین و وتنه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كانی خۆیان به‌كارده‌به‌ن.ئه‌وان كاتێ كه‌چیرۆكه‌كانی خۆیان بۆ هاوڕێكانیان ده‌خوێننه‌وه‌باشتر په‌ی به‌هێزو سستی كاری خۆیان ده‌به‌ن.هه‌روه‌ها منداڵان په‌یده‌بن به‌وه‌ی نوسه‌ران مرۆگه‌لی وه‌كو خۆیانن كه‌به‌به‌هره‌و توانا زمانییه‌كانیان هه‌ست و زانیارییه‌كان ده‌گوێزنه‌وه‌ بۆ ئه‌وانی تر بایه‌خ ،دانی مامۆستا به‌م چالاكییانه‌ قوتابییان هانده‌دات تا ئازایه‌تی په‌یدابكه‌ن و بۆ نوسینی چیرۆك یان یادگاری یان هه‌ربابه‌تێكی تر ده‌ست بۆخامه‌كانیان ببه‌ن. ئه‌م كاره‌ ده‌توانێت باشترین شێواز بێت بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی توانای قوتابییان له‌هه‌موو زه‌مینه‌ فێركارییه‌كان ....

+هه‌ڵسه‌نگاندنی كتێب له‌پۆلدا :
مامۆستایان ده‌توانن له‌پۆلدا جۆرێ ((دانیشتنی هه‌ڵسه‌نگاندنی كتێب )) ئه‌نجام بده‌ن،له‌م دانیشتنانه‌دا ده‌توانرێ كتێبێك كه‌منداڵان پێشتر خوێندویانه‌ته‌وه‌ هه‌ڵسه‌نگێنن،بۆ ده‌ستكه‌وتی زیاتری ئه‌م دانیشتنانه‌ ده‌توانرێ هه‌ڵسه‌نگاندنه‌ باشه‌كان له‌شێوه‌ی بڵاوكراوه‌دا هه‌ڵواسرێت،،،گفتوگۆ ده‌رباره‌ی كتێب گه‌شه‌ به‌توانای ڕه‌خنه‌گرتنی منداڵ ده‌دات ،ئه‌م دانیشتنانه‌ ده‌توانێت هاوڕێكییه‌ك له‌نێوان ئه‌و كتێبانه‌ی كه‌بابه‌تی خوێندنی پۆل نین و چیرۆك و زانیاری گشتی و ته‌نانه‌ت كتێبكه‌كانی قوتابخانه‌شدا دیاری بكه‌ن. 

+پێشانگای كتێب له‌پۆلدا : 
یه‌كێ له‌شێوازه‌كانی تری په‌ره‌پێدانی خوێندنه‌وه‌ له‌لایه‌ن مامۆستایانه‌وه‌،به‌رپاكردنی جۆرێ پێشاندانی كتێبه‌((پێشانگای كتێب))ه‌ له‌پۆلدا،ئه‌م پیشاندانه‌ی كتێب په‌یوه‌سته‌ به‌توانای قوتابخانه‌وه‌ ،ده‌توانێت گه‌وره‌تر یان بچوكتر بێت،به‌ڵام پێشانگایه‌كی بچوكی كتێب كاریگه‌ری له‌سه‌رقوتابیان هه‌یه‌و ده‌توانێت له‌یاده‌وه‌رییاندا گرنگی كتێب و كتێب خوێندنه‌وه‌و ئاشنا بوونی هه‌رچی زیاتری منداڵانه‌ له‌گه‌ڵ كتێب،ڕه‌نگه‌ ڕۆڵێكی باشتری هه‌بێت،ده‌بێ هه‌وڵبدرێ پێشانگای كتێبه‌كه‌ به‌ڕێگای جۆراوجۆری سه‌رنج ڕاكێش تر بێت،هه‌روه‌ها به‌هره‌ وه‌رگرتن له‌و وێنانه‌ی كه‌قوتابیان خۆیان وێنه‌یان كێشاوه‌،پۆسته‌ر،اسلاید،ده‌توانێت سه‌رنجی قوتابییان بۆ ئه‌و پێشانگای كتێبه‌ سه‌رنج ڕاكێش بێت،بۆ گه‌شه‌كردنی به‌رنامه‌ی پێشانگای كتێب ده‌توانرێت سوو وه‌ربگیرێت له توانا جۆراوجۆره‌كانی وه‌كو كتێبخانه‌ی قوتابخانه‌ یان ئه‌و كتێبخانانه‌ی تر كه‌له‌بر ده‌ست دان ......

+پێكهێنانی گروپێكی ڕاوێژی خوێندنه‌وه‌ له‌پۆلدا :
مامۆستا ده‌توانێت ڕێنمایی منداڵان بكات بۆ ئه‌وه‌ی گروپێكی ڕاوێژی خوێندنه‌وه‌ پێكبهێنن،ئه‌م گروپه‌ له‌و قوتابییانه‌ دروست ده‌كرێ كه‌كتێبی زۆرتریان خوێندۆته‌وه‌.ئه‌ندامانی ئه‌م گروپه‌ ده‌توانن جێ ڕاوێژی تری قوتابییانی قۆل بن بۆ هه‌ڵبژاردنی كتێب بۆ خوێندنه‌وه‌.قوتابیانی پۆل بۆ كتێب خوێندنه‌وه‌ له‌وان هاوكاری وه‌رده‌گرن و ئه‌و كتێبانه‌ی ده‌یان خوێننه‌وه‌ به‌م گروپه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نن.گروپی ڕاوێژی خوێندنه‌وه‌ ده‌توانن دیدگای قوتابیان ده‌رباره‌ی ئه‌و كتێبانه‌ی كه‌ ده‌یخوێننه‌وه‌ له‌تیانوسێكی بچوكدا بنوسنه‌وه‌و له‌ڕێنمایی كردنی قوتابیان و یارمه‌تی دانی چالاكی كتێب خوێندنه‌وه‌ی پۆل به‌هره‌یان لێ وه‌رگرن..

+تۆماكردنی چالاكییه‌كانی كتێب خوێندنه‌وه‌ی قوتابیان:
وابه‌باش ده‌زانرێ قوتابی تیانوسێكی بچوكی هه‌بێت وئه‌و كتێبانه‌ی كه‌منداڵان له‌پۆلدا خوێندویانه‌ته‌وه‌ یان قسه‌یان له‌سه‌ركردووه‌ له‌و تیانوسه‌ بچوكه‌دا بنوسرێت،دیده‌كانی گروپی ڕاوێژی خوێندنه‌وه‌ له‌تیانوسه‌كه‌دا تۆماربكرێ .ئه‌م كاره‌ یارمه‌تییان ده‌دات كه‌فه‌هره‌ستی كتێبه‌ په‌سه‌ندكراوه‌كان له‌پۆلدا بخوێنرێنه‌وه‌و بخرێنه‌ به‌رده‌ستیان،هه‌روه‌ها ده‌توانرێ هه‌ندێ له‌و كتێبانه‌ی كه‌له‌لایه‌ن قوتابیانه‌وه‌ پێشوازییه‌كی زۆری لێكراوه‌له‌پۆلدا هه‌لسه‌نگاندنی بۆ بكرێ دیدی قوتابیان درباره‌ی لایه‌نه‌ جۆراوجۆره‌كانیان به‌هه‌ند وه‌ربگیرێ....